آنگاه به سوى هياطله رفت تا انتقام خون جد خود ، فيروز ، را از آنان بگيرد ، با اينكه پيش از آن تاريخ با خاقان هياطله وصلت كرده بود . با اين لشكر كشى وارد شهرهاى هياطله شد و پادشاهشان را كشت و خانوادهء او را تار و مار ساخت و از آن جا به بلخ و ما وراء النهر رفت و قشون خويش را در فرغانه فرود آورد . بعد به مدائن بازگشت . آنگاه با بر جان جنگ كرد و برگشت و لشكر به يمن فرستاد . لشكر او در يمن سپاهيان حبشه را كشتند و شهرهايى را كه حبشيان گرفته بودند ، تصرف كردند . ولادت پيامبر اكرم ، صلّى اللّه عليه و سلم ، در پايان پادشاهى خسرو انوشيروان بود . و نيز گفته شده است : عبد الله بن عبد المطلب ، پدر رسول اكرم ، صلّى اللّه عليه و سلم ، در بيست و چهارمين سال شاهنشاهى انوشيروان به جهان آمد . و

--> [ ( ) ] در سال‌هاى بعد نيز طرفين مشغول جنگ بودند بىاين كه نتيجهء قطعى براى يكى از آنها حاصل شود . پس از آن ، انوشيروان كه مورد حملهء قشون روم واقع شده بود ، براى تهيه لوازم جنگ ، از دجله به شتاب گذشته وارد تيسفون شد و به زودى در گذشت . از منابع رومى معلوم است كه دولت روم راضى شده بود از ارمنستان و تمام گرجستان صرف نظر نموده عهدنامهء صلحى منعقد نمايد . ولى از جهة فوت انوشيروان ، مذاكرات بىنتيجه مانده است . ( تاريخ ايران ، حسن پيرنيا ، چاپ خيام ، ص 213 - 218 )